Thẩm quyền truy tố của viện kiểm sát đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm công lý và trật tự pháp luật tại Việt Nam. Việc xác định rõ thẩm quyền này giúp các cơ quan tố tụng hoạt động hiệu quả, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân. Hiểu đúng quy định về thẩm quyền truy tố của viện kiểm sát là cần thiết đối với mọi chủ thể liên quan đến tố tụng hình sự. Cùng Luật ACC tìm hiểu chi tiết vấn đề này.

1. Thẩm quyền truy tố của viện kiểm sát theo quy định

Thẩm quyền truy tố của viện kiểm sát được quy định cụ thể tại Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014 (sửa đổi, bổ sung 2025, 2026) và Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021, 2024, 2025, 2026). Theo đó, Viện kiểm sát nhân dân thực hiện quyền truy tố đối với các hành vi phạm tội đã được cơ quan điều tra kết luận. Thẩm quyền này bao gồm việc quyết định truy tố bị can ra trước Tòa án nhân dân có thẩm quyền. Viện kiểm sát còn có quyền yêu cầu cơ quan điều tra bổ sung chứng cứ nếu thấy chưa đủ căn cứ để truy tố.

Việc thực hiện thẩm quyền truy tố của viện kiểm sát phải tuân thủ nguyên tắc pháp chế và bảo đảm quyền con người. Các quy định này nhằm ngăn chặn việc lạm quyền hoặc bỏ lọt tội phạm trong quá trình tố tụng.

2. Phạm vi thẩm quyền truy tố của viện kiểm sát

Phạm vi thẩm quyền truy tố của viện kiểm sát được xác định theo cấp độ và loại tội phạm. Viện kiểm sát nhân dân khu vực thực hiện quyền truy tố đối với các vụ án thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân khu vực. Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh chịu trách nhiệm truy tố các vụ án nghiêm trọng hoặc có yếu tố nước ngoài theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021, 2024, 2025, 2026). Viện kiểm sát nhân dân tối cao thực hiện quyền truy tố trong các vụ án đặc biệt nghiêm trọng hoặc thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân tối cao. Phạm vi này còn bao gồm quyền truy tố đối với tội phạm mới phát sinh trong quá trình điều tra.

Việc phân định rõ phạm vi giúp thẩm quyền truy tố của viện kiểm sát được thực hiện chính xác và hiệu quả.

3. Quy định về việc thực hiện thẩm quyền truy tố

Việc thực hiện thẩm quyền truy tố của viện kiểm sát phải tuân thủ trình tự, thủ tục chặt chẽ theo Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014 (sửa đổi, bổ sung 2025, 2026). Viện kiểm sát xem xét hồ sơ vụ án do cơ quan điều tra chuyển đến trong thời hạn luật định. Nếu đủ căn cứ, Viện kiểm sát ban hành quyết định truy tố và chuyển hồ sơ sang Tòa án.

Trong trường hợp cần làm rõ thêm, Viện kiểm sát có quyền trả hồ sơ để điều tra bổ sung. Quy định này còn yêu cầu Viện kiểm sát phải bảo đảm quyền bào chữa của bị can trong suốt quá trình. Thẩm quyền truy tố của viện kiểm sát còn thể hiện qua quyền kháng nghị bản án, quyết định của Tòa án nếu phát hiện sai sót. Các quy định này góp phần nâng cao chất lượng tố tụng hình sự.

4. Câu hỏi thường gặp

Thẩm quyền truy tố của viện kiểm sát áp dụng với những tội phạm nào?

Thẩm quyền truy tố của viện kiểm sát áp dụng với mọi tội phạm được quy định trong Bộ luật Hình sự, từ tội phạm ít nghiêm trọng đến đặc biệt nghiêm trọng. Viện kiểm sát thực hiện quyền này sau khi nhận hồ sơ từ cơ quan điều tra và xác định đủ căn cứ theo Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014 (sửa đổi, bổ sung 2025, 2026) và Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021, 2024, 2025, 2026). Phạm vi bao gồm cả tội phạm mới phát sinh trong quá trình tố tụng.

Viện kiểm sát có thể từ chối truy tố trong trường hợp nào?

Viện kiểm sát có thể từ chối truy tố khi không đủ chứng cứ hoặc hành vi không cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021, 2024, 2025, 2026). Quyết định này phải được ban hành bằng văn bản và thông báo cho các bên liên quan. Việc từ chối nhằm bảo đảm tính chính xác và tránh oan sai.

Thẩm quyền truy tố của viện kiểm sát khác với quyền điều tra như thế nào?

Thẩm quyền truy tố của viện kiểm sát tập trung vào việc quyết định đưa vụ án ra xét xử, trong khi quyền điều tra thuộc về cơ quan điều tra. Viện kiểm sát giám sát hoạt động điều tra nhưng không trực tiếp tiến hành điều tra theo Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014 (sửa đổi, bổ sung 2025, 2026). Sự phân định này bảo đảm tính độc lập giữa các giai đoạn tố tụng.

Thẩm quyền truy tố của viện kiểm sát là yếu tố then chốt bảo đảm công lý được thực thi đúng đắn. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ pháp lý chuyên sâu, hãy liên hệ Luật ACC ngay hôm nay.