Nội quy phiên tòa hình sự đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo phiên tòa diễn ra công bằng, nghiêm túc và đúng pháp luật. Việc nắm rõ các quy định này giúp người tham gia phiên tòa tránh vi phạm, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin chi tiết về các nội quy cần biết khi tham dự phiên tòa hình sự sơ thẩm. Cùng Luật ACC tìm hiểu sâu hơn về vấn đề này.

1. Một số nội quy phiên tòa hình sự sơ thẩm cần biết

Nội quy phiên tòa hình sự được xây dựng nhằm duy trì trật tự, bảo đảm hoạt động xét xử diễn ra khách quan và đúng trình tự pháp luật. Người tham gia phiên tòa gồm bị cáo, bị hại, người làm chứng, người bào chữa, người bảo vệ quyền lợi hợp pháp và người tham dự đều phải tuân thủ các quy định của Tòa án.

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 và Thông tư 12/2026/TT-TANDTC, người có mặt tại phòng xử án phải giữ thái độ nghiêm túc, chấp hành sự điều hành của Chủ tọa phiên tòa, không gây mất trật tự hoặc cản trở hoạt động xét xử.

Việc tuân thủ nội quy phiên tòa hình sự không chỉ thể hiện sự tôn trọng pháp luật mà còn góp phần bảo đảm quyền tranh tụng, quyền bào chữa và quyền tiếp cận công lý của các bên tham gia tố tụng.

2. Quy định về trang phục, thái độ và người được tham dự phiên tòa

Người tham dự phiên tòa hình sự phải mặc trang phục lịch sự, gọn gàng, phù hợp với tính chất trang nghiêm của phòng xử án. Các hành vi như nói chuyện riêng, gây ồn ào, sử dụng lời nói thiếu tôn trọng Hội đồng xét xử hoặc người tham gia tố tụng đều có thể bị nhắc nhở và xử lý theo quy định.

Ngoài ra, pháp luật cũng quy định giới hạn về độ tuổi tham dự phiên tòa. Người dưới 16 tuổi không được vào phòng xử án, trừ trường hợp được Tòa án triệu tập hoặc tham gia tố tụng với tư cách như bị hại, người làm chứng, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan hoặc chủ thể khác theo quy định pháp luật.

Quy định này nhằm bảo đảm môi trường xét xử phù hợp, hạn chế ảnh hưởng tiêu cực đến người chưa thành niên và duy trì an ninh, trật tự tại phiên tòa.

3. Nội quy về phát ngôn, ghi âm, ghi hình và sử dụng thiết bị tại phiên tòa

Tại phiên tòa hình sự, chỉ những người được Chủ tọa phiên tòa cho phép mới được phát biểu. Việc trình bày ý kiến phải đúng trình tự xét hỏi, tranh luận và không làm gián đoạn hoạt động xét xử.

Đối với hoạt động ghi âm, ghi hình, pháp luật hiện hành quy định chặt chẽ nhằm bảo vệ quyền riêng tư, danh dự của người tham gia tố tụng và bảo đảm tính nghiêm minh của phiên tòa. Theo quy định mới, người tham dự hoặc nhà báo chỉ được ghi âm, ghi hình trong phần khai mạc và tuyên án khi được sự đồng ý của Chủ tọa phiên tòa.

Việc tự ý ghi âm, ghi hình trong phần xét hỏi, tranh luận hoặc các nội dung khác khi chưa được phép, đặc biệt trong trường hợp người tham gia tố tụng phản đối, có thể bị xem là hành vi vi phạm nội quy phiên tòa.

Người tham dự cũng phải tuân thủ quy định về sử dụng điện thoại, thiết bị điện tử, không làm ảnh hưởng đến quá trình xét xử.

4. Quy định về an ninh, trật tự và xử lý vi phạm nội quy phiên tòa

An ninh tại phiên tòa được bảo đảm theo sự điều hành của Tòa án và lực lượng được phân công bảo vệ phiên tòa. Người tham dự không được mang theo vũ khí, chất nguy hiểm hoặc thực hiện hành vi gây rối, đe dọa người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng.

Trường hợp vi phạm nội quy phiên tòa, người vi phạm có thể bị Chủ tọa phiên tòa yêu cầu chấm dứt hành vi, mời ra khỏi phòng xử án hoặc áp dụng các biện pháp xử lý khác theo quy định pháp luật.

Theo Pháp lệnh số 02/2022/UBTVQH15 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính và các lĩnh vực liên quan đến hoạt động tư pháp, hành vi gây rối, cản trở hoạt động xét xử hoặc vi phạm nội quy phiên tòa có thể bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt tiền lên đến 50.000.000 đồng tùy tính chất, mức độ vi phạm.

Ngoài xử phạt hành chính, trường hợp hành vi gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động xét xử còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về tội Gây rối trật tự phiên tòa theo Điều 391 Bộ luật Hình sự 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017).

5. Câu hỏi thường gặp

Người dân có được tham dự phiên tòa hình sự không?

Trả lời: Người dân có thể tham dự phiên tòa hình sự công khai nếu đáp ứng điều kiện theo quy định của Tòa án. Tuy nhiên, người dưới 16 tuổi không được vào phòng xử án, trừ trường hợp được triệu tập hoặc tham gia tố tụng theo quy định pháp luật. Người tham dự phải chấp hành đầy đủ nội quy, giữ trật tự và tuân theo sự điều hành của Chủ tọa phiên tòa.

Có được quay phim, chụp ảnh hoặc ghi âm tại phiên tòa hình sự không?

Trả lời: Việc ghi âm, ghi hình tại phiên tòa phải được thực hiện theo quy định pháp luật và có sự đồng ý của Chủ tọa phiên tòa. Người tham dự chỉ được ghi âm, ghi hình trong phần khai mạc và tuyên án khi được cho phép; việc tự ý ghi âm, ghi hình phần xét hỏi, tranh luận có thể bị xử lý theo quy định.

Vi phạm nội quy phiên tòa hình sự bị xử lý như thế nào?

Trả lời: Người vi phạm có thể bị nhắc nhở, yêu cầu rời khỏi phòng xử án, xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt tiền theo quy định hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Việc xử lý nhằm bảo đảm sự nghiêm minh và trật tự của hoạt động xét xử.

Nội quy phiên tòa hình sự là yếu tố then chốt giúp phiên tòa diễn ra đúng pháp luật và bảo vệ quyền lợi của mọi người tham gia. Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hơn về các quy định này, hãy liên hệ Luật ACC để được hỗ trợ kịp thời và chuyên nghiệp.