Nhận định đúng sai luật hôn nhân và gia đình là công cụ hữu ích giúp cá nhân, sinh viên luật và người dân nắm vững các quy định pháp luật liên quan đến quan hệ vợ chồng, quyền lợi con cái, tài sản chung riêng và các vấn đề gia đình khác. Cùng Luật ACC tìm hiểu sâu hơn qua nội dung sau.

1. Bộ câu hỏi nhận định đúng sai luật hôn nhân và gia đình mới

Dưới đây là khoảng 10 nhận định phổ biến được tổng hợp và phân tích dựa trên Luật Hôn nhân và Gia đình 2014:

• Người đủ 18 tuổi trở lên và không mất năng lực hành vi dân sự là người có năng lực hành vi hôn nhân và gia đình đầy đủ. Nhận định này sai. Pháp luật không quy định cụm từ “năng lực hành vi hôn nhân và gia đình” riêng biệt, nhưng năng lực này phát sinh theo độ tuổi và điều kiện cụ thể. Ví dụ, độ tuổi kết hôn yêu cầu nam từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi theo Điều 8 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Một số quyền như được cấp dưỡng tồn tại từ khi sinh ra.
• Hội Liên hiệp Phụ nữ có quyền yêu cầu Tòa án không công nhận nam nữ là vợ chồng. Nhận định sai. Theo khoản 2 Điều 10 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Hội Liên hiệp Phụ nữ chỉ có quyền yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật trong một số trường hợp cụ thể (vi phạm điểm a, c, d khoản 1 Điều 8), không phải yêu cầu “không công nhận” chung.
• Con chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân là con có cùng huyết thống với cha mẹ. Nhận định sai. Theo khoản 2 Điều 88 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân được suy đoán là con chung, nhưng người chồng có quyền yêu cầu Tòa án giám định ADN nếu nghi ngờ không phải con ruột.
• Người đang chấp hành hình phạt tù không có quyền kết hôn. Nhận định sai. Nếu đáp ứng đủ điều kiện tại Điều 8 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 (tuổi, tự nguyện, không cấm kết hôn), người đang thụ án vẫn có quyền kết hôn.
• Những người cùng dòng máu về trực hệ là những người có họ trong phạm vi ba đời. Nhận định sai. Khoản 17 Điều 3 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 định nghĩa dòng máu trực hệ là quan hệ huyết thống kế tiếp (ông-bà-cha-con), trong khi họ trong phạm vi ba đời bao gồm anh em họ theo khoản 18.
• Việc đăng ký hộ tịch liên quan đến hôn nhân và gia đình có thể ủy quyền cho người khác. Nhận định sai. Theo khoản 2 Điều 6 Luật Hộ tịch 2014, đăng ký kết hôn đòi hỏi sự tự nguyện trực tiếp, không ủy quyền.
• Tài sản chung của vợ chồng bao gồm thu nhập từ lao động và hoa lợi từ tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân. Nhận định đúng. Khoản 1 Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định rõ tài sản chung gồm thu nhập hợp pháp, hoa lợi, lợi tức từ tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân.
• Người chưa thành niên thì chưa đủ tuổi kết hôn. Nhận định đúng. Điều 8 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 yêu cầu nam đủ 20 tuổi, nữ đủ 18 tuổi, trong khi thành niên theo Bộ luật Dân sự 2015 là từ đủ 18 tuổi.
• Tài sản riêng của con chưa thành niên về nguyên tắc thuộc quyền quản lý của cha mẹ. Nhận định sai. Theo Điều 76 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, con từ đủ 15 tuổi có thể tự quản lý tài sản riêng; cha mẹ chỉ quản lý trong một số trường hợp cụ thể.
• Thẩm quyền đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài chỉ thuộc UBND cấp tỉnh. Nhận định sai. Hiện nay, thẩm quyền đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài thuộc về Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã/phường/thị trấn nơi cư trú của công dân Việt Nam hoặc người nước ngoài. Có thể trực tiếp đến Bộ phận Một cửa cấp xã hoặc nộp hồ sơ trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia..

2. Tầm quan trọng của việc nắm vững luật hôn nhân và gia đình trong đời sống hiện đại

Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 là nền tảng pháp lý điều chỉnh các quan hệ cơ bản nhất của xã hội, từ điều kiện kết hôn, quyền và nghĩa vụ vợ chồng đến quan hệ cha mẹ – con cái và chia tài sản khi ly hôn.

Trong bối cảnh tỷ lệ ly hôn tăng và các hình thức gia đình đa dạng hơn, hiểu rõ luật giúp cá nhân bảo vệ quyền lợi, tránh tranh chấp không đáng có. Ví dụ, quy định về tài sản chung theo Điều 33 nhấn mạnh nguyên tắc bình đẳng, góp phần xây dựng gia đình ổn định.

Bên cạnh đó, luật còn bảo vệ quyền trẻ em và các thành viên yếu thế, như quy định về cấp dưỡng và xác định cha mẹ theo Điều 88. Việc áp dụng đúng pháp luật không chỉ tuân thủ mà còn thúc đẩy giá trị tiến bộ, một vợ một chồng, tự nguyện trong hôn nhân theo Điều 2 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.

Xem thêm: Quy định về chia tài sản theo luật hôn nhân gia đình mới

3. Các nguyên tắc cơ bản và điều kiện kết hôn theo luật hiện hành

Nguyên tắc cốt lõi của chế độ hôn nhân Việt Nam là tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, bình đẳng giữa vợ và chồng, được nêu tại Điều 2 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.

Những nguyên tắc này đảm bảo hôn nhân không chỉ là thủ tục pháp lý mà còn là nền tảng đạo đức xã hội. Vi phạm các nguyên tắc này có thể dẫn đến hủy kết hôn trái pháp luật.

Điều kiện kết hôn được quy định rõ tại Điều 8, yêu cầu nam đủ 20 tuổi, nữ đủ 18 tuổi, tự nguyện, không thuộc trường hợp cấm (như đã có vợ/chồng, mất năng lực hành vi dân sự, hoặc trong phạm vi cấm kết hôn theo huyết thống). Những quy định này nhằm bảo vệ sức khỏe, quyền lợi cá nhân và duy trì trật tự gia đình.

Xem thêm: Những câu hỏi về luật hôn nhân gia đình và lời giải

4. Quy định về tài sản vợ chồng và quan hệ cha mẹ con cái

Tài sản vợ chồng được chia thành tài sản chung và tài sản riêng. Tài sản chung thuộc sở hữu chung hợp nhất, dùng cho nhu cầu gia đình theo Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Khi ly hôn, Tòa án xem xét công sức đóng góp, bảo vệ lợi ích chính đáng của vợ, con và bên yếu thế hơn.

Quan hệ cha mẹ – con cái nhấn mạnh quyền và nghĩa vụ cấp dưỡng, chăm sóc, giáo dục con cái bất kể hôn nhân có chấm dứt hay không. Con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân được suy đoán là con chung, với quyền lợi được bảo vệ tối đa theo các điều khoản từ Chương V Luật Hôn nhân và Gia đình 2014.

5. Câu hỏi thường gặp

Nhận định đúng sai luật hôn nhân và gia đình có áp dụng cho hôn nhân có yếu tố nước ngoài không?

Có áp dụng các quy định chung của Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 kết hợp với các văn bản pháp luật khác về hôn nhân có yếu tố nước ngoài. Ví dụ, điều kiện kết hôn vẫn phải tuân thủ độ tuổi và nguyên tắc tự nguyện, nhưng thủ tục đăng ký thực hiện tại cơ quan có thẩm quyền theo Luật Hộ tịch. Người tham gia cần chú ý thêm các quy định về công nhận hôn nhân quốc tế để tránh tranh chấp tài sản hoặc quyền nuôi con sau này. Việc tư vấn chuyên sâu giúp đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho cả hai bên.

Tài sản tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân có phải tài sản chung không?

Theo khoản 1 Điều 33 và Điều 38 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, tài sản được tặng cho riêng hoặc thừa kế riêng là tài sản riêng của bên nhận, trừ khi vợ chồng thỏa thuận khác. Tuy nhiên, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân là tài sản chung. Việc chứng minh nguồn gốc tài sản rất quan trọng khi xảy ra tranh chấp ly hôn, đòi hỏi hồ sơ, chứng từ rõ ràng.

Ly hôn một bên có quyền yêu cầu chia tài sản chung như thế nào?

Khi ly hôn, tài sản chung được chia đôi nhưng tính đến công sức đóng góp, nhu cầu của con cái và bên yếu thế hơn theo Điều 95 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Tòa án sẽ xem xét các yếu tố như tình trạng sức khỏe, khả năng lao động. Bên yêu cầu cần chuẩn bị chứng cứ về nguồn gốc tài sản để bảo vệ quyền lợi tối đa. Hòa giải tại Tòa là bước bắt buộc trước khi xét xử.

Con ngoài giá thú có quyền lợi ngang bằng con trong hôn nhân không?

Con ngoài giá thú có đầy đủ quyền và nghĩa vụ như con chung trong hôn nhân theo quy định tại Chương V Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, bao gồm quyền được cấp dưỡng, thừa kế và chăm sóc. Cha mẹ phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con cho đến khi con thành niên hoặc có khả năng lao động. Việc xác định cha mẹ qua Tòa án hoặc ADN đảm bảo quyền lợi cho trẻ em.

Việc sống chung như vợ chồng không đăng ký kết hôn có được pháp luật công nhận không?

Việc sống chung như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn không được công nhận là vợ chồng hợp pháp theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Quan hệ này không phát sinh quyền và nghĩa vụ hôn nhân, đặc biệt về tài sản chung. Tuy nhiên, con cái sinh ra vẫn được bảo vệ quyền lợi đầy đủ. Khuyến nghị nên đăng ký kết hôn để đảm bảo quyền lợi pháp lý rõ ràng.

Qua bộ câu hỏi nhận định đúng sai luật hôn nhân và gia đình, hy vọng bạn đã nắm chắc hơn các quy định quan trọng để áp dụng vào thực tế. Để được tư vấn chi tiết và thực hiện thủ tục hiệu quả, hãy liên hệ Luật ACC ngay hôm nay.