Lời khai có phải là chứng cứ không là vấn đề được nhiều người quan tâm khi tham gia tố tụng. Việc xác định lời khai có giá trị chứng minh hay không ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả giải quyết vụ việc. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết vấn đề này cùng Luật ACC.

1. Lời khai có phải là chứng cứ không? Giải đáp

Lời khai được hiểu là những lời trình bày của đương sự, người làm chứng hoặc bị can, bị cáo về các tình tiết liên quan đến vụ việc. Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021, 2024, 2025, 2026), lời khai được thu thập thông qua việc hỏi cung hoặc lấy lời khai tại cơ quan tiến hành tố tụng. Trong Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025, 2026), lời khai của các bên cũng được ghi nhận như một nguồn thông tin để xem xét.

Tuy nhiên, lời khai chỉ trở thành chứng cứ khi đáp ứng các điều kiện về tính hợp pháp và tính liên quan. Cơ quan tố tụng phải đánh giá lời khai cùng với các tài liệu khác để đảm bảo tính khách quan. Việc chỉ dựa vào lời khai đơn lẻ có thể dẫn đến sai sót trong kết luận vụ án.

2. Điều kiện để lời khai được công nhận là chứng cứ

Lời khai cần được thu thập đúng trình tự, thủ tục do pháp luật quy định. Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021, 2024, 2025, 2026) yêu cầu người lấy lời khai phải giải thích quyền và nghĩa vụ cho người khai. Trong Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025, 2026), lời khai phải được ghi chép đầy đủ và có chữ ký của người khai. Lời khai phải phù hợp với các chứng cứ khác như vật chứng, tài liệu hoặc kết luận giám định. Nếu lời khai mâu thuẫn với chứng cứ khác, cơ quan tố tụng phải làm rõ nguyên nhân. Việc kiểm tra tính tự nguyện của người khai cũng là yếu tố quan trọng để tránh trường hợp khai báo dưới áp lực.

3. Vai trò của lời khai trong quá trình chứng minh vụ việc

Lời khai đóng góp vào việc làm rõ các tình tiết của vụ án hoặc vụ việc dân sự. Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021, 2024, 2025, 2026), lời khai của bị can, bị cáo có thể hỗ trợ việc xác định hành vi phạm tội. Trong Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025, 2026), lời khai của nguyên đơn và bị đơn giúp tòa án hiểu rõ tranh chấp.

Tuy nhiên, lời khai không phải lúc nào cũng có giá trị tuyệt đối vì có thể bị ảnh hưởng bởi yếu tố chủ quan. Cơ quan tiến hành tố tụng thường kết hợp lời khai với các nguồn chứng cứ khác để tăng tính chính xác. Việc đánh giá lời khai đòi hỏi sự thận trọng và tuân thủ nguyên tắc suy đoán vô tội trong tố tụng hình sự.

4. Những hạn chế khi sử dụng lời khai làm chứng cứ

Lời khai có thể thay đổi theo thời gian hoặc chịu ảnh hưởng từ áp lực bên ngoài. Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021, 2024, 2025, 2026) quy định phải kiểm tra tính nhất quán của lời khai qua nhiều lần lấy cung. Trong Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025, 2026), tòa án có quyền yêu cầu các bên cung cấp thêm chứng cứ bổ sung nếu lời khai chưa đủ sức thuyết phục. Một số trường hợp lời khai bị coi là không hợp pháp nếu vi phạm quy định về quyền im lặng hoặc quyền được hỗ trợ pháp lý.

Việc chỉ dựa vào lời khai mà không có chứng cứ khác có thể dẫn đến kết luận sai lệch. Do đó, cơ quan tố tụng luôn ưu tiên thu thập nhiều nguồn chứng cứ để đảm bảo tính toàn diện.

5. Câu hỏi thường gặp

Lời khai của người làm chứng có giá trị như thế nào trong tố tụng?

Lời khai của người làm chứng được thu thập theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021, 2024, 2025, 2026) và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025, 2026). Cơ quan tố tụng phải kiểm tra tính khách quan và sự phù hợp với các chứng cứ khác. Lời khai này hỗ trợ làm rõ tình tiết nhưng không thể thay thế hoàn toàn các chứng cứ vật chất.

Lời khai có thể bị thu hồi hay không?

Người khai có quyền yêu cầu sửa đổi hoặc bổ sung lời khai nếu phát hiện sai sót. Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021, 2024, 2025, 2026), việc thu hồi phải được thực hiện đúng thủ tục và ghi nhận vào hồ sơ. Trong Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025, 2026), tòa án xem xét tính hợp lý của yêu cầu thu hồi trước khi chấp nhận.

Lời khai trong vụ án dân sự khác gì với vụ án hình sự?

Trong Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2025, 2026), lời khai chủ yếu dùng để chứng minh quyền và nghĩa vụ giữa các bên. Còn theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021, 2024, 2025, 2026), lời khai liên quan đến việc xác định tội phạm và hình phạt. Cả hai đều yêu cầu tính hợp pháp và sự kiểm chứng từ nhiều nguồn.

Lời khai có phải là chứng cứ không là câu hỏi cần được xem xét kỹ lưỡng dựa trên quy định pháp luật hiện hành. Việc hiểu rõ vai trò và điều kiện của lời khai giúp các bên tham gia tố tụng bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Nếu bạn cần tư vấn chi tiết hơn về vấn đề này, hãy liên hệ Luật ACC để được hỗ trợ kịp thời.