Lấy lời khai người làm chứng dưới 18 tuổi là thủ tục tố tụng đặc biệt nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử. Thủ tục này yêu cầu áp dụng các biện pháp phù hợp với độ tuổi, tâm sinh lý để tránh gây tổn thương. Các quy định được điều chỉnh nhằm tăng cường sự tham gia của người đại diện và chuyên gia hỗ trợ. Cùng Luật ACC.

1. Quy định lấy lời khai người làm chứng dưới 18 tuổi mới

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021, 2024), việc lấy lời khai người làm chứng dưới 18 tuổi phải tuân thủ nguyên tắc bảo vệ trẻ em, đảm bảo sự tham gia của người đại diện hợp pháp và hạn chế tối đa số lần hỏi cung. Hiến pháp năm 2013 quy định Nhà nước bảo vệ trẻ em, tạo cơ sở cho các biện pháp tố tụng đặc thù.

Luật Trẻ em năm 2016 bổ sung yêu cầu về môi trường thân thiện, không gây áp lực tâm lý khi thu thập thông tin. Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 cũng quy định tương tự trong các vụ việc dân sự liên quan đến quyền lợi trẻ em. Các thay đổi mới tập trung vào việc ghi âm, ghi hình bắt buộc và sự có mặt của chuyên gia tâm lý khi cần thiết.

2. Nguyên tắc bảo vệ người làm chứng dưới 18 tuổi

Việc lấy lời khai phải đặt lợi ích tốt nhất của trẻ em lên hàng đầu theo Luật Trẻ em năm 2016. Cơ quan tiến hành tố tụng có trách nhiệm lựa chọn địa điểm phù hợp, thời gian ngắn gọn và phương pháp hỏi dễ hiểu. Hiến pháp năm 2013 bảo đảm quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm của mọi công dân, bao gồm trẻ em.

Trong Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021, 2024), người làm chứng dưới 18 tuổi được quyền từ chối trả lời câu hỏi có thể gây hại. Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 yêu cầu tòa án xem xét khả năng nhận thức của trẻ trước khi lấy lời khai. Các nguyên tắc này giúp duy trì tính khách quan của chứng cứ đồng thời giảm thiểu rủi ro tổn thương.

3. Quyền và nghĩa vụ của người làm chứng dưới 18 tuổi

Người làm chứng dưới 18 tuổi có quyền được thông báo trước về nội dung buổi lấy lời khai và được hỗ trợ bởi người đại diện. Theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021, 2024), trẻ em được quyền yêu cầu sự hiện diện của luật sư hoặc chuyên gia tâm lý. Luật Trẻ em năm 2016 khẳng định quyền được bảo vệ bí mật thông tin cá nhân.

Nghĩa vụ chính là cung cấp thông tin trung thực trong phạm vi nhận thức của mình. Hiến pháp năm 2013 và Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 cũng ghi nhận quyền được bồi thường nếu quyền lợi bị xâm phạm trong quá trình tố tụng. Việc thực hiện đúng các quyền này góp phần nâng cao chất lượng chứng cứ thu thập được.

4. Vai trò của người đại diện và chuyên gia hỗ trợ

Người đại diện hợp pháp phải có mặt trong suốt quá trình lấy lời khai theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021, 2024). Vai trò của họ là giám sát việc tuân thủ quy trình và hỗ trợ trẻ em ổn định tâm lý. Luật Trẻ em năm 2016 khuyến khích sự tham gia của chuyên gia tâm lý khi trẻ có dấu hiệu lo lắng hoặc tổn thương.

Trong tố tụng dân sự, Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 cho phép tòa án chỉ định người hỗ trợ nếu cần. Hiến pháp năm 2013 đặt nền tảng cho sự bảo vệ toàn diện này. Sự phối hợp giữa các bên giúp thủ tục diễn ra minh bạch và hiệu quả hơn.

5. Câu hỏi thường gặp

Lấy lời khai người làm chứng dưới 18 tuổi được thực hiện ở đâu?

Trả lời: Thủ tục thường diễn ra tại cơ quan điều tra hoặc tòa án với điều kiện môi trường thân thiện, có sự hiện diện của người đại diện. Địa điểm được chọn để giảm thiểu áp lực cho trẻ em theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021, 2024) và Luật Trẻ em năm 2016.

Người làm chứng dưới 18 tuổi có được từ chối trả lời không?

Trả lời: Trẻ em có quyền từ chối các câu hỏi có thể gây hại đến sức khỏe tinh thần theo Luật Trẻ em năm 2016 và Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021, 2024). Quyết định này cần được người đại diện hỗ trợ xem xét.

Có cần ghi âm ghi hình khi lấy lời khai không?

Trả lời: Việc ghi âm, ghi hình là bắt buộc trong nhiều trường hợp để đảm bảo tính minh bạch theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021, 2024). Điều này cũng phù hợp với yêu cầu bảo vệ trẻ em của Hiến pháp năm 2013.

Lấy lời khai người làm chứng dưới 18 tuổi cần được thực hiện đúng quy định để đảm bảo tính hợp pháp và bảo vệ quyền lợi trẻ em. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thủ tục, liên hệ Luật ACC ngay hôm nay.