Khởi tố bị can là đảng viên là thủ tục pháp lý quan trọng nhằm đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật khi đảng viên vi phạm hình sự. Thủ tục này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan tố tụng và tổ chức đảng để vừa tuân thủ Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 vừa tôn trọng Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam. Việc thực hiện đúng quy định giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân và duy trì kỷ cương của Đảng. Cùng Luật ACC tìm hiểu chi tiết quy định mới nhất.

1. Quy định về khởi tố bị can là đảng viên mới nhất

Khởi tố bị can là đảng viên được thực hiện theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Khi có đủ căn cứ xác định một người đã thực hiện hành vi mà Bộ luật Hình sự quy định là tội phạm, cơ quan có thẩm quyền sẽ ra quyết định khởi tố bị can theo đúng trình tự, thủ tục luật định, không phân biệt người đó có phải là đảng viên hay không.

Đối với đảng viên, ngoài việc chấp hành các quy định của pháp luật về tố tụng hình sự, tổ chức đảng có thẩm quyền còn xem xét trách nhiệm của đảng viên theo Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam, Quy định số 294-QĐ/TW ngày 26/5/2025 của Ban Chấp hành Trung ương về thi hành Điều lệ Đảng và Quy định số 69-QĐ/TW ngày 06/7/2022 của Bộ Chính trị về kỷ luật tổ chức đảng, đảng viên vi phạm (được sửa đổi, bổ sung bởi Quy định số 264-QĐ/TW ngày 14/02/2025). Việc xử lý phải bảo đảm nguyên tắc mọi đảng viên đều bình đẳng trước pháp luật, đồng thời tuân thủ đúng quy định của Đảng.

2. Thủ tục khởi tố bị can là đảng viên theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, sau khi tiếp nhận nguồn tin về tội phạm, cơ quan có thẩm quyền tiến hành kiểm tra, xác minh và quyết định khởi tố vụ án nếu có đủ căn cứ theo quy định. Khi có căn cứ xác định một người đã thực hiện hành vi phạm tội, cơ quan có thẩm quyền sẽ ra quyết định khởi tố bị can theo đúng trình tự, thủ tục luật định.

Đối với bị can là đảng viên, việc thông báo, trao đổi và cung cấp thông tin giữa cơ quan tiến hành tố tụng với tổ chức đảng được thực hiện theo quy định của pháp luật, quy định của Đảng và quy chế phối hợp có liên quan. Tổ chức đảng có trách nhiệm xem xét trách nhiệm của đảng viên theo thẩm quyền nhưng không được can thiệp vào hoạt động điều tra, truy tố hoặc xét xử. Đảng viên bị khởi tố vẫn được bảo đảm đầy đủ các quyền của bị can theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, bao gồm quyền nhờ người bào chữa, quyền trình bày ý kiến, quyền đưa ra chứng cứ, quyền khiếu nại và các quyền tố tụng khác theo quy định.

3. Vai trò của Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc xử lý đảng viên bị khởi tố

Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam quy định đảng viên có nghĩa vụ chấp hành Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, nghị quyết của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Khi đảng viên bị khởi tố, tổ chức đảng có thẩm quyền sẽ xem xét trách nhiệm của đảng viên theo Điều lệ Đảng và Quy định số 294-QĐ/TW ngày 26/5/2025 của Ban Chấp hành Trung ương về thi hành Điều lệ Đảng.

Việc xem xét trách nhiệm của đảng viên được thực hiện độc lập với quá trình tố tụng hình sự nhưng phải bảo đảm khách quan, đúng thẩm quyền và đúng trình tự theo quy định của Đảng. Tùy theo tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi vi phạm, đảng viên có thể bị áp dụng các hình thức kỷ luật theo quy định hiện hành. Đồng thời, đảng viên vẫn được bảo đảm quyền giải trình, khiếu nại đối với quyết định kỷ luật theo quy định của Đảng.

4. Quy định về kỷ luật đảng viên vi phạm pháp luật

Việc xử lý kỷ luật đảng viên vi phạm pháp luật được thực hiện theo Quy định số 69-QĐ/TW ngày 06/7/2022 của Bộ Chính trị (được sửa đổi, bổ sung bởi Quy định số 264-QĐ/TW ngày 14/02/2025) và các quy định có liên quan của Đảng.

Theo quy định này, việc xem xét kỷ luật phải căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi vi phạm và các tài liệu, chứng cứ đã được xác minh. Đối với trường hợp đảng viên bị khởi tố hoặc đang bị cơ quan tiến hành tố tụng giải quyết vụ án hình sự, tổ chức đảng có thẩm quyền sẽ xem xét trách nhiệm của đảng viên theo đúng quy định của Đảng, bảo đảm khách quan, đúng thẩm quyền và đúng trình tự. Việc xử lý kỷ luật của Đảng được thực hiện độc lập với trách nhiệm hình sự, tuy nhiên tổ chức đảng có thể căn cứ vào kết quả điều tra, truy tố, xét xử hoặc bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật để xem xét áp dụng hình thức kỷ luật phù hợp.

5. Câu hỏi thường gặp

Khởi tố bị can là đảng viên có ảnh hưởng đến quyền lợi chính trị không?

Trả lời: Có. Theo Quy định số 294-QĐ/TW ngày 26/5/2025 của Ban Chấp hành Trung ương, khi đảng viên bị khởi tố, truy tố hoặc bị tạm giam thì cấp ủy có thẩm quyền xem xét, quyết định đình chỉ sinh hoạt đảng theo quy định. Việc đình chỉ sinh hoạt đảng nhằm phục vụ công tác quản lý đảng viên và không đồng nghĩa với việc đảng viên đương nhiên bị áp dụng hình thức kỷ luật khai trừ.

Quy trình phối hợp giữa cơ quan tiến hành tố tụng và tổ chức đảng diễn ra như thế nào?

Trả lời: Cơ quan tiến hành tố tụng và tổ chức đảng thực hiện việc thông báo, trao đổi và cung cấp thông tin theo quy định của pháp luật và quy định của Đảng để phục vụ công tác quản lý đảng viên. Tổ chức đảng có trách nhiệm xem xét, xử lý theo thẩm quyền nhưng không được can thiệp vào hoạt động điều tra, truy tố hoặc xét xử của cơ quan tiến hành tố tụng.

Đảng viên bị khởi tố có được bảo đảm quyền bào chữa không?

Trả lời: Có. Đảng viên bị khởi tố được bảo đảm đầy đủ các quyền của bị can theo Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, bao gồm quyền nhờ người bào chữa, quyền trình bày ý kiến, quyền đưa ra chứng cứ, quyền khiếu nại và các quyền tố tụng khác theo quy định của pháp luật.

Khởi tố bị can là đảng viên cần được thực hiện đúng quy định để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật và kỷ luật Đảng. Nếu bạn đang gặp vấn đề liên quan hoặc cần tư vấn chi tiết về thủ tục này, hãy liên hệ Luật ACC để được hỗ trợ kịp thời và chuyên nghiệp.